Η αναδιοργάνωση της γερμανικής βιομηχανίας κρέατος από τον Νόμο Ελέγχου Προστασίας Εργασίας

31 Ιανουαρίου 2023 | Φαγητό, Στο προσκήνιο

Αξιολόγηση NGG 2 χρόνια μετά την απαγόρευση της υπεργολαβίας

Για αρκετές δεκαετίες, η γερμανική βιομηχανία κρέατος με τους 160.000 εργαζομένους της φημίζεται για τη σταθερή πτώση των προτύπων εργασίας, των εργασιακών σχέσεων και των μισθών, κυρίως λόγω των εταιρειών που αναθέτουν τις βασικές τους δραστηριότητες σε υπεργολάβους, όπως σφαγή, τεμαχισμό ζώων και επεξεργασία κρέατος.

Μέσω υπεργολαβίας, οι εταιρείες κρέατος κατάφεραν να ξεφύγουν από την ευθύνη τους για τους εργάτες. Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών αυτό οδήγησε στη σκόπιμη υπονόμευση των προτύπων εργασίας, την κατάργηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων μισθών και των σχέσεων συλλογικής διαπραγμάτευσης, τη διακοπή του μέγιστου ωραρίου εργασίας, τις μαζικές παραβιάσεις της επαγγελματικής υγείας και ασφάλειας και των δικαιωμάτων συναποφασισμού.

Ως αποτέλεσμα, η Γερμανία εξελίχθηκε σε χώρα παραγωγής κρέατος χαμηλού κόστους:  μια τεράστια συγκέντρωση μεγάλων σφαγείων και εργοστασίων επεξεργασίας κρέατος που συντρίβουν τα μικρότερα, συχνά δημοτικά, σφαγεία. Οι γειτονικές χώρες της Γερμανίας άρχισαν να κλείνουν τα δικά τους σφαγεία λόγω του αθέμιτου ανταγωνισμού και της πίεσης στις συνθήκες εργασίας και στους μισθούς, ενώ οι ικανότητες στη Γερμανία συνέχισαν να αυξάνονται. Αρκετές ξένες ομάδες σφαγής και μεταποίησης ανέλαβαν ή οικοδόμησαν εγκαταστάσεις στη Γερμανία. Το γερμανικό σύστημα υπεργολαβίας πυροδότησε μια καθοδική πορεία που οδήγησε στην επιδείνωση των συνθηκών εργασίας πολλών χιλιάδων εργαζομένων, όχι μόνο στη Γερμανία αλλά σε ολόκληρη την Ευρώπη. Όλες οι προσπάθειες των Γερμανών υπευθύνων χάραξης πολιτικής να αντιμετωπίσουν τα παράπονα με νομικές ρυθμίσεις είχαν αποτύχει.

 Για δεκαετίες τώρα το Συνδικάτο NGG έχει ζητήσει αυξημένες επιθεωρήσεις και σκληρά μέτρα για την πάταξη του κλάδου. Με το ξεδίπλωμα της πανδημίας COVID19, οι πολυάριθμες μολύνσεις μεταξύ των εργαζομένων σε γερμανικά σφαγεία την άνοιξη του 2020 έχουν επιστήσει την προσοχή ενός ευρύτερου κοινού και έχουν μετατοπίσει την πολιτική εστίαση στις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης στον κλάδο. Την άνοιξη του 2020, υπήρξε επιτέλους αρκετή πολιτική πίεση για το θέμα ώστε η ομοσπονδιακή κυβέρνηση να ξεκινήσει ένα πακέτο νομικών μέτρων: Νόμος Ελέγχου Προστασίας Εργασίας για τη βιομηχανία κρέατος (ASKG – Arbeitsschutzkontrollgesetz) της οποίας ο πυρήνας ήταν η πλήρης απαγόρευση υπεργολαβίας στη βιομηχανία. Αυτό ισχύει για τον βασικό τομέα των δραστηριοτήτων της εταιρείας – δηλαδή τη σφαγή, τον τεμαχισμό ή την περαιτέρω επεξεργασία του κρέατος. Σε άλλα τμήματα της εταιρείας, όπως συσκευασία, logistics, μεταφορές κ.λπ., ενδέχεται να συνεχιστεί η εκτέλεση εργασιών μέσω συμβάσεων παροχής υπηρεσιών. Επιπλέον, ο νόμος προβλέπει την πλήρη απαγόρευση της χρήσης προσωρινής εργασίας με πρακτορείο στους τομείς «σφαγής και τεμαχισμού». Οι εταιρείες στον τομέα της επεξεργασίας κρέατος εξακολουθούν να επιτρέπεται να χρησιμοποιούν προσωρινή εργασία με πρακτορείο εντός στενών ορίων – μέγ. 8% του ετήσιου φόρτου εργασίας – υπό τις προϋποθέσεις της Ίσος μισθός και την ίση μεταχείριση από την πρώτη μέρα και μόνο για εταιρείες που καλύπτονται από συλλογικές συμβάσεις. Αυτή η εξαίρεση από την απαγόρευση της προσωρινής εργασίας με πρακτορείο περιορίζεται σε τρία χρόνια και το 2024 θα απαγορευτεί επίσης η χρήση προσωρινής εργασίας με πρακτορείο κατά τη μεταποίηση.

Προβλέπει και η ΑΣΚΓ ηλεκτρονική εγγραφή του χρόνου εργασίας που καθιστά τις μέγιστες ώρες εργασίας και τις περιόδους ανάπαυσης για τους εργαζόμενους εκτελεστές και ελεγχόμενες από τις κρατικές αρχές. Οι κυρώσεις για τις εταιρείες σε περίπτωση παραβίασης της νομοθεσίας για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία έχουν αυξηθεί σημαντικά.

Το ζήτημα βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στον τομέα της στέγασης δεν ρυθμίστηκε οριστικά στο ASKG. περαιτέρω διατυπώσεις εξακολουθούν να είναι απαραίτητες εδώ, οι οποίες εξαρτώνται επίσης σε μεγάλο βαθμό από την εφαρμογή και τους ελέγχους των επιμέρους γερμανικών περιοχών,

Η ASKG είναι ίσως η πιο σκληρή νομική παρέμβαση των τελευταίων ετών με στόχο την επαναρρύθμιση ενός γερμανικού βιομηχανικού τομέα. Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, ο πυρήνας του συστήματος εκμετάλλευσης, η εξωτερική ανάθεση σε ελάχιστα ελεγχόμενες υπεργολαβικές εταιρείες, εξαλείφθηκε, οδηγώντας σε άμεση απασχόληση και σταδιακή επιστροφή της ευθύνης των εταιρειών για το εργατικό δυναμικό τους.

Ταυτόχρονα, η αλλαγή αυτή ενίσχυσε μαζικά τη θέση των επιτροπών εργαζομένων, καθώς μπορούν πλέον να εκπροσωπούν τα συμφέροντα όλου του εργατικού δυναμικού και να ασκούν έλεγχο και εποπτεία σε όλη την εταιρεία.

Παράλληλα με τη νέα νομοθετική ρύθμιση, η NGG πέτυχε τη σύναψη πανελλαδικής συλλογικής σύμβασης με την πλευρά των εργοδοτών. βιομηχανία συγκεκριμένες κατώτατος μισθός τον Ιούνιο του 2021, μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις και εργατικές ενέργειες. Αυτό ξεκίνησε από 11 €/ώρα και ανέβαινε στα 12.30 €/ώρα. Ο κατώτατος μισθός για τον συγκεκριμένο κλάδο έχει κηρυχθεί γενικά δεσμευτικός και κατέστη υποχρεωτικός για ολόκληρο τον κλάδο με τους 160.000 εργαζομένους του.

Το καλοκαίρι του 2023, η γερμανική κυβέρνηση θα πραγματοποιήσει αξιολόγηση του ASKG. Τον Ιανουάριο του 2023, δύο χρόνια μετά την έναρξη ισχύος του νόμου, μπορούμε ήδη να συντάξουμε α θετικό ισοζύγιο των νέων κανονισμών.

  • Περίπου 35,000 υπεργολαβικοί εργαζόμενοι προσελήφθησαν απευθείας από τις εταιρείες, και οι εταιρείες παροχής υπηρεσιών αναλήφθηκαν πλήρως και διαλύθηκαν.
  • Χάρη σε ψηφιακή καταγραφή χρόνου εργασίας, τεράστιες παραβιάσεις του χρόνου εργασίας, με ωράριο εργασίας έως και 16 ώρες την ημέρα, δεν σημειώνονται πλέον.
  • Σύμφωνα με τα ευρήματά μας, προσωρινή εργασία πρακτορείου δεν φαίνεται να χρησιμοποιείται από εταιρείες επεξεργασίας κρέατος στον βαθμό που είχε αρχικά ισχυριστεί το λόμπι του κρέατος.
  • Είναι απαραίτητο για την εφαρμογή των διατάξεων του νέου νόμου να αυξηθεί η πίεση ελέγχου στις εταιρείες του κλάδου. Για το σκοπό αυτό, πρέπει να διευρυνθούν σημαντικά οι δυνατότητες στελέχωσης των κρατικών εποπτικών αρχών.

Αν και η κατάσταση έχει συνολικά βελτιωθεί, εξακολουθούν να υπάρχουν πολλές προβληματικές πτυχές στον τομέα. Αυτά έχουν ελάχιστη σχέση με τον στόχο και την αυστηροποίηση των κανονισμών από την ASKG, αλλά μάλλον με την έλλειψη εφαρμογής, τις ατελείωτες ακόμη διαδικασίες μετασχηματισμού και την αντικατάσταση των πρώην υπεργολαβικών εταιρειών σε φορείς που ασχολούνται με προσλήψεις, καταλύματα και άλλες δραστηριότητες . Είναι προβληματικό, για παράδειγμα, ότι οι εργαζόμενοι των πρώην υπεργολαβικών εταιρειών που απασχολούνταν σε εργοδηγούς συνεχίζουν να ασκούν τις δραστηριότητές τους στις γερμανικές εταιρείες όπου απασχολούνται τώρα. Ως αποτέλεσμα, οι αυταρχικοί τρόποι, η παρενόχληση, η λεκτική βία ή οι δραστηριότητες εξακολουθούν να υφίστανται. Προβληματικό είναι επίσης ότι οι προσλήψεις εργαζομένων, κυρίως σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, συνεχίζουν να οργανώνονται από τις πρώην υπεργολαβικές εταιρείες για τις γερμανικές εταιρείες.

Το συνολικό ισοζύγιο από την οπτική γωνία του συνδικάτου NGG είναι θετικό, η βασική δομή του πρώην επιχειρηματικού μοντέλου – η υπεργολαβία – έχει απαγορευτεί και η κατάσταση των αλλοδαπών εργαζομένων στον κλάδο έχει βελτιωθεί όσον αφορά την υγεία και ασφάλεια στην εργασία, τη συμμετοχή σε συνδικάτα και παρουσία του συμβουλίου εργασίας.

Από τότε που τέθηκε σε ισχύ ο νόμος, το συνδικάτο NGG ήταν σε καλύτερη θέση να βελτιώσει τις συνθήκες εργασίας και τις αμοιβές των εργαζομένων μέσω συλλογικών συμβάσεων. Η ανασυγκρότηση των δομών συλλογικών διαπραγματεύσεων μόλις αρχίζει, καθώς υπάρχει μια παρακμή επί δεκαετίες στις δομές συλλογικών διαπραγματεύσεων λόγω του εκμεταλλευτικού συστήματος.

Το γερμανικό παράδειγμα μας δείχνει ότι η συνεπής επαναρρύθμιση του κλάδου είναι πράγματι δυνατή. δεν οδηγεί σε στασιμότητα ή μετεγκατάσταση της βιομηχανίας και βελτιώνει τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας των ανθρώπων.

Φαίνεται ώριμος τώρα να αντιμετωπιστούν οι ανεξέλεγκτες επιχειρηματικές πρακτικές και τα συστήματα εκμετάλλευσης στη βιομηχανία κρέατος σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, μέσω στενότερης ανταλλαγής και δικτύωσης συνδικαλιστικών οργανώσεων, καθώς και νέων δεσμευτικών μέτρων σε επίπεδο ΕΕ, όπως ζητά η EFFAT.

 

Φρέντυ Άντζαν (Αντιπρόεδρος)
Αμβούργο, Ιανουάριος 2023

NGG Neuordnung der deutschen Fleischindustrie Ιανουάριος 2023

 

 

Ακολουθήστε μας

Διαβάστε το τελευταίο μας ενημερωτικό δελτίο

Καμπάνιες


Συνέδριο 2019